Dişi üreme organları

Dişi üreme organları

Vajina (Dölyolu, hazne)

Kas ve zarlardan yapılmış boru şeklinde bir organ olup, uterus boşluğu ve serviks kanalını dışarıyla birleştiren bir kanaldır. Ortalama 7-10 cm. olan bu kanal, aşağıdan yukarıya ve önden arkaya doğru uzanır. Ön ve arka duvarlarının iç yüzünde, yatay durumda olan mukoza çıkımdan bulunur. Uterusun vajina içinde kalan kısmına serviks denmekte ve uterus boşluğu, servikal kanal aracılığıyla vajinaya açılmaktadır. Serviksin ön, arka ve her iki yan boşlukları forniks adını alır. Vajinanın ağzında, vajina, ağzını kısmen kapatan ve vestibulumdan ayıran hymen bulunur. Vajina, önde ve yukarıda idrar torbası (mesane) ve mesanenin arka alt duvarına sokulan iireterlerle komşudur. Arkada, alt bölümü, kas ve fibröz dokulardan oluşan perine ile rektumdan ayrılır. Ancak vajinanın üst kısmı, rektumla komşudur. Vajina mukozasında bezler bulunmamakla birlikte, komşu dokulardan gelen sıvılar sayesinde mukoza her zaman nemlidir. Vajinanın iç yüzeyi, cilde benzeyen epitel hücreleri ile kaplıdır. Bu hücreler, över hormonlarının etkisiyle sürekli dökülür.

Laktik asitli bu ortam, vajinayı enfeksiyonlardan korur. Hücrelerin yapısı, menstrüel siklus boyunca östıojen ve progesteıon düzeylerine bağlı olarak değişiklik gösterir. Östrojen düzeyinin düşük olduğu çocukluk ve menopoz dönemlerinde, pH alkali tarafa kayar. Bu durum, vajinal enfeksiyonların gelişmesini kolaylaştırır. Bu organın üç görevi bulunmaktadır:

1- Uterustan gelen menstrüasyon (regl) kanını dışarıya taşımak.

2- Cinsel birleşme sırasında penisi içine almak.

3- Doğum sırasında uterustan dışarı itilen çocuğun dışarı çıkması için geçit oluşturmak.

Uterus (Döl yatağı, rahim)

Uterus, döllenmiş yumurtayı içine alan, gebelik sırasında embriyonun bütün gereksinimlerini ve fötüs oluştuktan sonra dışarı atılmasını yani dünyaya gelmesini sağlayan bir organdır. Armut biçiminde olan bu organ, mesane ve rektumun arasına yerleşmiş, kastan yapılmış (müsküler) bir organdır. Uzunluğu 7-9 cm., genişliği 3-4 cm., kalınlığı 2-2,5 cm. dir. Uterus boşluğunun uzunluğu ortalama 7 cm’dir. Organ, anatomik olarak, gövde (corpus), isthmus ve serviks (boyun) uteri olmak üzere üç bölüme ayrılır. Boyun parçası vajina içinde yer alır ve portio vajinalis adım alır. Portio vajinalisin alt ucunda, ortada ve dışta, servikal kanalın vajinaya açıldığı bir delik bulunur. Bu kanalın dış ucu etrafında, uterus ve vajina epiteli birleştiğinden, serviks kanseri en sık burada görülür. Gövde bölümünün kalın ve yuvarlak olan üst kenarına fundus uteri denir. Fundusla, uterusun iki yan kenarının birleşmesinden meydana gelen köşelerde gövde, her iki tarafta bulunan tuba ııteımalarla (Fallop tüpleri) birleşir. Tüplerin uterusla birleştiği açıya kornu denir. Uterus, kas ve bağ dokusundan oluşan bağlarla, komşu organlara ve pelvis duvarına bağlanır. Mukoza ve kas tabakasından oluşan organ, dıştan seroza tabakasını oluşturan periton denen bir zarla kaplıdır. Seroza tabakasının altında. düz kaslardan oluşan müsküler tabaka (myometriyum) yer alır.Endometıiyum, bazal ve fonksiyonel olmak üzere’iki tabakadan oluşur. Fonksiyonel tabaka, över hormonlarının (östrojen ve progesteron) etkisiyle değişime uğrar. Bu değişim, puberteden menopoza kadar sürer. Normalde, yaklaşık 28 günde bir görülen menstrüasyon, endometriyal değişikliğin en belirgin özelliğidir.

Tuba Uterina (Fallop tüpleri, yumurtalık kanalları)

Tuba uterina, 12-18 cm. uzunluğunda, uterusun iki köşesi ile överler arasında uzanan bir borudur. Bu borular, follikül patladıktan sonra ovarium-dan (yumurtalık) karın boşluğuna atılan yumurtayı yakalyarak uterus boşluğuna iletir. Boruların yumurtalıklara bakan uçları serbest olup, ovariumun üst kısmını saran, saçak biçiminde uzantılar (fimbria ovarica) şeklindedir. Bu uzantılar, karın boşluğuna bakan ve yumurtanın alınmasını sağlayan huni biçiminde bir delikle sonlanır. Kas ve mukoza tabakasından oluşan ve üzeri peritonla kaplı tüplerin iç yüzü, salgı yapan ve bir bölümü tüylü olan hücrelerle kaplıdır. Bu salgının yönü, uterusa doğrudur. Bu salgı ve tüyler, yumurtayı uterusa doğru iterken, spermler de akıntıya karşı hareket eder. Döllenme olayı bu borularda gerçekleşir. Döllenen yumurta, tüplerin kasılma hareketleri sonucu uterus boşluğuna gelir.

Ovarium (Över, yumurtalık)

Erişkin kadınlarda 3-5 cm. uzunluğunda, 2-3 cm. genişliğinde ve 0,5-1,5 cm. kalınlığında, ortalama ağırlığı 4-6 gr. olan bir organdır. Uterusun her iki yanında yer alır ve pelviste, fossa (çukur) ovarica denilen çukurda bulunur. Ergenlik dönemine gelmiş bir kız çocuğunda her ay, yumurta hücrelerinden biri olgunlaşarak Fallop tüplerine atılır. Bu olaya “‘ovülasyon” (yumurtlama) denir. Ovülasyon, menstrüasyona (regl, adet) 14 gün kala gerçekleşir. Olgun yumurta (ovum) insanın en büyük hücresidir, 300.000 hücreden ortalama 400 tanesi, her bir menstrüel siklusta olgunlaşarak ovum haline gelir. Bu olaya oogenez denir ve 13-14 yaşlarında başlar ve 40-50 yaşlara kadar sürer. Gebe kalınmadığı takdirde, menstrüel sikluslar sırasında her yıl, toplam 13 tane yumurta olgunlaşarak ovariumdan atılır. 

Diğer yazımız olan Özgüvenli çocuk yetiştirmenin püf noktaları hakkında bilgiler verilmektedir.